Thứ Hai, 24/07/2006 - 1:30 PM

Hiểm họa trượt lở đồi núi ở các tỉnh miền núi: Hệ thống cảnh báo vẫn đang nằm trên giấy

Vụ lở đất làm 3 người chết tại Bắc Kạn ngày 17/7.

Theo tính toán của các nhà khoa học hiện có khoảng 1/4 tổng diện tích các tỉnh miền núi phía Bắc có nguy cơ cao trước 3 loại tai biến địa chất là trượt lở, lũ quét, lũ bùn đá và nứt, sụt đất.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học tại Viện Địa chất (Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam), tình trạng trượt lở ở Việt Nam được xếp vào loại thiên tai nguy hiểm. Các vụ trượt lở núi thường do các nguyên nhân mưa lũ, địa chất yếu, địa hình đồi dốc kèm theo các tác động của con người như bạt ta luy, đào bới khai thác khoáng sản vô tội vạ… Bên cạnh đó, có một nguyên nhân khá quan trọng là việc tàn phá các loại thảm thực vật dẫn đến tình trạng trượt lở.

Tiến sĩ Vũ Cao Minh - Viện Địa chất thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã cùng các đồng nghiệp có khá nhiều công trình nghiên cứu về tình trạng trượt lở trong những năm qua cho biết: Ở Việt Nam hiện tại có 4 vùng được xác định có nguy cơ trượt lở lớn về đồi núi như: vùng Lai Châu - Điện Biên; vùng Hoàng Liên Sơn bao gồm các tỉnh như Lào Cai, Yên Bái… khu vực Hà Giang và các tỉnh Trung Trung Bộ như Quảng Nam, Quảng Ngãi. Ngoài các khu vực trên, tỉnh Bắc Kạn cũng là địa bàn thường xuyên xảy ra trượt lở, trong đó tập trung chủ yếu ở các huyện Chợ Đồn, Hồ Ba Bể…

Từ năm 1990 đến nay, trên địa bàn các tỉnh miền núi liên tục xảy ra các vụ trượt lở lớn vùi lấp nhiều nhà cửa, đất canh tác và cướp đi sinh mạng của hàng chục người dân. Những người dân Điện Biên vẫn chưa quên được khung cảnh kinh hoàng của vụ trượt lở cách đây ít lâu.

Hàng trăm mét khối đất đá đồng loạt trượt lở trên độ cao hơn 1.000m tạo ra sức tàn phá khủng khiếp làm 55 người chết và tàn phá nặng nề khiến thị trấn Mường Lay sau đó phải chuyển sang nơi khác. Rồi các vụ trượt lở làm 21 người bị chết ở xã Pìn Ngan, Bát Xát, Lào Cai; vụ trượt lở gây lũ bùn, lũ đá ở Du Già, Du Tiến (Yên Minh - Hà Giang) làm chết gần 50 người…

Theo các nhà khoa học, trượt lở ở vùng núi cao, sườn dốc do biến động của cấu tạo địa chất cũng xuất hiện ngày càng nhiều trong vài năm gần đây. Tại vùng Tây Bắc, khối lượng trượt lên đến từ 200.000-300.000m3, vùng Đông Bắc khối lượng trượt có khi lên đến từ 500.000-700.000m3. Trượt lở ở vùng núi cao thường kéo theo lũ bùn đá gây tổn thất nghiêm trọng về tính mạng và tài sản người dân.

Chưa có biện pháp cảnh báo, phòng tránh hữu hiệu

Để phòng tránh trượt lở hữu hiệu phải điều tra phân vùng cụ thể và chi tiết được các khu vực nguy hiểm, từ đó triển khai các biện pháp di dân. Tuy nhiên, đến nay chỉ mới có một số ít địa phương làm được điều đó. Mặc dù vậy, do cách làm riêng rẽ nên mỗi địa phương lại đánh giá, xem xét theo những phương pháp riêng, thiếu thống nhất và chuẩn xác.

Việc điều tra, đánh giá tình hình mới chỉ dừng lại trên giấy, còn các phương án di dời, quy hoạch dân cư vẫn chưa thực hiện được. Không chỉ bố trí dân cư, mà quy hoạch về hạ tầng kinh tế - xã hội cũng phải được thực hiện một cách phù hợp. Ngoài ra, để phòng tránh lũ quét khi trồng rừng cần phải nghiên cứu và chọn được các loại giống cây phù hợp với loại đất, có rễ bám sâu để chống tình trạng trượt lở… đó là những biện pháp hữu hiệu nhất để ngăn ngừa thiệt hại.

Tiến sĩ Vũ Cao Minh cho biết: Cho đến thời điểm hiện tại, chúng ta vẫn chưa có hệ thống cảnh báo tình trạng trượt lở đồi núi. Để cảnh báo tình trạng này chắc chắn phải sử dụng tới các thiết bị hiện đại và những thiết bị đó mới chỉ dừng lại ở dạng ý tưởng. Hiện tại chiến lược quốc gia về phòng chống và giảm nhẹ thiên tai đến năm 2020, trong đó có tình trạng trượt lở đất và những biện pháp giảm thiểu thiệt hại đang được gấp rút soạn thảo và hy vọng cuối năm 2006 sẽ được phê duyệt. Trong đó, việc lập quy hoạch dân cư vùng có nguy cơ lũ quét và trượt lở đất ở các địa phương miền núi sẽ được thực hiện.

Trước mắt, để giảm thiểu được những thiệt hại do nạn trượt lở gây ra,  một trong những việc cần làm ngay là phải nâng cao nhận thức của người dân sống trong những khu vực nguy hiểm để có ý thức phòng tránh. Bên cạnh đó, các cấp chính quyền địa phương cũng cần phải chủ động làm tốt công tác cảnh báo, di dời dân khỏi các vùng nguy hiểm, đặc biệt trong mùa mưa lũ

Nhóm PV PL-BĐ
Phụ trách biên tập: Trần Thị An Bình - Nguyễn Trang Dũng - Trần Anh Tú
© 2004. Báo Công An Nhân Dân, Chuyên đề An Ninh Thế giới và Văn nghệ Công An. All rights reserved.
® Liên hệ với Tòa soạn khi phát hành lại thông tin từ Website này. Ghi rõ nguồn "CAND.com.vn"